تبلیغات
تولیدات گیاهی , باغبانی - آفات انار

آفات انار

شنبه 2 مهر 1390 11:46 ب.ظنویسنده : مهندس علی گل محمدی

 

منبع :http://www.anar-iran.ir

 

 

مانند سایر درختان، انار نیز مورد هجوم آفات خاص خود میباشد. علی رغم خسارات قابل توجه این آفات، باغات انار ایران از مبارزه شیمیایی مصون مانده و باغداران با توجه به تجربه عملی نسبت به رفتار و نوع خسارات آفات مختلف از روشهای غیر تهاجمی و ارگانیك در برخورد با آنها بهره میگیرند. با تلاش درخور كارشناسان عمده ترین آفات باغات انار ایران بقرار ذیل شناسایی شده اند:

كرم گلوگاه انار :

كرم گلوگاه انار با نام علمی Spectrobates ceratoniae Zeller مهمترین عامل كاهش كمی و كیفی محصول انار و یكی از موانع مهم در افزایش صادرات انار میباشد. این آفت اولین بار در سا ل 1349 در باغها ی انار كاشمر مشاهده و با توجه به علائم اولیه آلودگی به كرم گلوگاه انار موسوم شده است. میزان خسارت كرم گلوگاه انار تابعی از سال، رقم و شرایط به زراعی باغ در هر منطقه میباشد. بطور متوسط درصد خسارت كرم گلوگاه انار در كل كشور و در سالهای مختلف حدود 30-25 درصد محصول برآورد میشود.


كرم گلوگاه انار، زمستان را به صورت لاروهای سنین مختلف در داخل انار، انجیر و احتمالاً میزبان های آلوده دیگر كه در زیر درخت ها ریخته و یا بر روی درخت باقیمانده و یا در انبارها ذخیره شده اند، می گذراند. پروانه های زمستانه معمولاً تخم های خود را روی میله و بساك پرچمها و ندرتاً روی سطح داخلی كاسبرگ میگذارند. دم میوه و شكاف های ناشی از تركیدگی میوه نیز از جمله ی محل های تخ مگذاری این شب پره می باشند.

لاروهای سن یك پس از تفریخ، از سطح داخلی كاسبرگ تغذیه و از اواخر سن دوم یا اوایل سن سوم لاروی با ایجاد سوراخ در محوطه داخلی تاج به داخل میوه ی انار راه یافته و ضمن ورود، عوامل متعددی از گروه قارچها، باكتریها و مخمرها را به درون میوه انار انتقال می دهند. این پاتوژن ها قادرند در باغ و انبار موجبات گندیدگی و فساد سریع یا تدریجی میوه انار را فراهم نموده و آ ن را از بین ببرند.

قارچهای جنس آسپرژیلوس، به ویژه دوده (Aspergillus niger) و پنسیلیوم مهمترین این بیمارگرها را تشكیل می دهند. در بیش از 90 درصد از موارد، كرم گلوگاه انار ناقل عوامل بیمارگر به داخل میوه انار می باشد. بنابر این كنترل كرم گلوگاه می تواند نقش كلیدی در كاهش پوسیدگی میوه انار در باغ و انبار داشته باشد. این حشره در ایران 4-3 نسل داشته و زمستان را بصورت سنین مختلف لاروی در داخل میوه های انار باقیمانده روی درخت یا ریخته شده در پای درختان و یا در داخل سایر میزبانها، از جمله میوه های انجیر به سر می برد.

زیست شناسی: این پروانه زمستان را به صورت لارو در درون انارهای آلوده (روی درخت، پای درخت و درون انبار) می گذارند و لاروها از اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد ماه خود را به محوطه تاج انار رسانیده و در آنجا به شفیره تبدیل می شود و گاهی هم مشاهده شده که لارو، تاج یا پوست و غیره را سوراخ کرده و در بیرون به شفیره مبدل می گردد. شفیره ها با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه و مصادف با موقعی که میوه ها به اندازه لیمو شده اند، به پروانه تبدیل شده و از تاج انار بیرون می آیند. پروانه در مدت 2 تا 4 روز جفتگیری کرده و ماده ها در تاج انار، در میان پرچمهای زردرنگ، تخمریزی می کنند. هر ماده در حدود 20 تا 25 عدد تخم می گذارند پس از 8 تا 10 روز تخمها باز شده و به کرم تبدیل می شوند و کرم ها از همان محل وارد میوه می شوند دوره فعالیت لاروی (دوره تغذیه از گوشت دانه های نار) از 18 تا 30 روز است، که لاروها پس از پایان این دوره به گلوگاه انار آمده و به شفیره تبدیل می شوند. دوره شفیرگی بین 7 تا 8 روز طول می کشد و در پایان این مدت پروانه های نسل بعد بیرون می آیند. بدین ترتیب در اواسط یا اواخر تیرماه، نسل اول تابستانی ظاهر می شوند، همانند نسل قبلی، ماده ها تخمریزی را در تاج انارهای سالم انجام می دهند. پس از 30 تا 32 روز نسل دوم (اواسط مردادماه)، از یک ماه بعد نسل سوم (اواسط شهریور ماه) و به همین نحو در نقاطی مانند شیراز و مناطق جنوبی تر نسل چهارم (حدود اواخر مهرماه) ظاهر و لاروها یا کرم های همین نسل است که زمستان را درون میوه های انار آلوده سپری خواهند کرد. پس این آفت در نقاط انارخیزی دارای 3 تا 4 نسل در سال است.

روشهای كنترل كرم گلوگاه انار

براساس نتایج مجموعه كارهای تحقیقاتی و تجربیات مفید موجود، اجرای نكات زیر میتواند كرم گلوگاه انار را در زیر سطح زیان اقتصادی نگه داشته و كنترل قابل قبولی روی حشره آفت در پی داشته باشد.
1- اولین گام برای بهبود كمی و كیفی تولید و كنترل منطقی آفات و بیماریهای انار ، داشتن باغهایی است كه از شرایط مطلوب زراعی و باغی برخوردار باشند. در این رابطه توصیه می شود باغهای انار طی یك برنامة 5 ساله اصلاح و باغ های رها شد ه و یا آنهایی كه تأمین حداقل نیازهای زراعی و باغی، بویژه آب مناسب و مورد نیاز، برای آنها میسر نیست، حذف و باغهای جدید با رعایت اصول فنی احداث گردد.
2- در احداث باغهای جدید و جایگزین ، از ارقام مقاوم به كرم گلوگاه و یا ارقامی با حساسیت كمتر استفاده شود. مانند رقم ملس دانه سیاه یزدی كه برای شرایط استان یزد توصیه میگردد.
3- از كشت مخلوط درختان انار با سایر درختان میوه و همچنین احداث باغ انار در مجاورت درختانی مثل انجیر و پسته كه میزبان كرم گلوگاه انارهستند، خودداری شود.
4- به منظور حمایت از دشمنان طبیعی آفا ت و بیماریها، جلوگیری از طغیان كنه پاكوتاه انار و سایر آفات بالقوه و حفظ بهداشت و محیط زیست، از هرگونه سمپاشی درختان انار اجتناب گردد.
5- داخل تاج انارهای مرغوب گل اول، پس از خشك شدن پرچم (حدوداً در اواخر خرداد) بوسیله دستگا ههای ساده موجود تمیز گردد.
6- انارهای پوسیده و یا باقیمانده بر روی درخت یا ریخته شده در كف باغ بصورت همگانی و در فصل زمستان (دی و بهمن ) جمع آوری و منهدم گردد.
7- انارهای آلوده شده در طول فصل داشت، بویژه در نسل اول آفت، نیز جمع آوری و معدوم گردد.
8- به منظورتقویت پارازیتیسم طبیعی آفت ، مبارزه بیولوژیك از طریق تولید و رهاسازی زنبور پارازیتوئید تریكوگراما با استفاده از سوشهای بومی و با رعایت نكات فنی صورت گیرد.

باید این واقعیت را پذیرفت كه كرم گلوگاه قسمتی از باغداری انار است. حذف كامل این آفت ناممكن است و تنها با اعتنا به توصیه های پیش گفته میتوان كمیت خسارات ناشی از این آفت را كنترل كرد. انتخاب واریته های برتر معرفی شده در همین سایت برای احداث و اصلاح باغات اولین اقدام موثر در راستای كنترل این آفت میباشد. نسبت به سایر واریته ها از این ارقام درصد خسارت كمتری گزارش شده است،
مثلا آلك شیرین ساوه علی رقم بازار پسندی رقمی حساس به این آفت در مقایسه با رقم ملس ساوه میباشد. پس در همان بدو امر واریته مناسبی را برای احداث باغ انار انتخاب كنید. موضوع مبارزه با آفات را از همان بدو احداث باغ انار بعنوان یكی از مسائل جاری در باغداری انار تلقی كرده و برنامه ریزی روشن و زمانبندی شده ای را برای آن تعریف نمائید.

اگر بدنبال تولید محصول صادراتی هستید بدانید حد مقبول آلودگی در تجارت انار زیر 3% میباشد، از اینرو تمیز كردن تاج انار و حذف پرچمهای آلوده از تخم شپره و شفیره های كامل نشده كرم گلوگاه از ضروریات محصول صادراتی میباشد. توجه داشته باشید حذف پرچمها و پاك بودن تاج انار از مقررات صادرات انار میباشد پس بهتر است این هزینه را در جای خود و در زمان خشك شدن پرچمها در اواخر بهار به انجام رسانید.
اخیرا دستگاه مخصوصی برای این كار ساخته شده كه با نیروی فشار دست كار میكند و نیروی عمودی را به حركت چرخشی تبدیل و با فرچه مخصوص گردننده پرچمها را به طور كامل حذف میكند، باغداران بطور سنتی از نیروی كار كارگری برای پر كردن تاج با علفهای كف باغ استفاده میكنند كه هزینه زیادی را در بر دارد، این دستگاه در اقتصادی كردن این فرآیند موثر خواهد بود.

شكل مقابل دستگاه جدید پرچم زدای انار ساخته شده به همت آقایان دكتر حسین فرازمند و مرحوم كیومرث توفا، از متخصصین ارشد گیاه پزشكی كشور را نشان میدهد. پس از جمع آوری و معدوم كردن انارهای باقیمانده در زمستان، حذف پرچمهای انار در اواخر خرداد موثرترین راه در مبارزه با این آفت محسوب میشود. توجه داشته باشید پاك بودن تاج انار از نشانه های یك محصول مرغوب میباشد. در بحث صادرات انجام این كار جزئی از مقررات محسوب میشود از اینرو پاك كردن پرچمهای انار را بعنوان یكی از الزامات باغداری انار بپذیرید و برای انجام آن برنامه روشنی داشته باشید آثار آن بصورت ارتقاء كیفی محصول و كنترل آفت در نهایت شما را منتفع خواهد نمود.

اسفند ماه و پس از كاهش سرما بهترین زمان برای جمع آوری انارهای فاسد و آلوده به تخم و لاروها و شفیره های كرم گلوگاه میباشد. كارشناسان در مورد اینكه بقایای میوه های آلوده و بجا مانده بر روی درخت و كف باغ از عمده ترین میزبانها و محلهای تجمع این آفت و تولد نسل جدید این آفت میباشند اطمینان كامل دارند. پس در این مورد مسامحه نكنید آستینها را بالا زده و كلیه انارهای آلوده را از روی درختان، كف باغ و انبارها جمع آوری و با دقت بسوزانید و از سایر باغداران نیز بخواهید به شما بپیوندند كه تنها اقدام گروهی و همگیر در این خصوص موثر خواهد بود.


كرم به :

بر اساس تحقیق مهرنژاد و ابراهیمی به سال 1372 كرم به بنام علمی Euzophera bigella روی انار در محلهایی كه به عللی از قبیل شكستگی و هرس، پوسته تنه یا شاخه درخت زخمی شود، تخمگذاری میكند و لارو از ناحیه كامبیوم و قسمت زیری پوست تنه و شاخه تغذیه كرده و در محل تغذیه یا زیر پوستكهای سایر قسمتهای تنه، شفیره میشود. این شب پره در روی انجیر در محل شكافها و تركهایی كه روی تنه و شاخه وجود دارد، تخمگذاری میكند و لارو از مسیر این شكافها به زیر پوست نفوذ و فضولات ریز قهوه ای رنگی در این محل مشاهده میشود. در اثر تغذیه لاروها از ناحیه كامبیوم و قسمت زیر پوست، لكه های تیره رنگ و خشكید های روی تنه و شاخه بوجود می آید. با ادامه فعالیت آفت، قسم تهای آسیب دیده بتدریج گسترش یافته و به صورت پوست ههای نسبتاً بزرگی از تنه و شاخه جدا میگردد. در مناطقی كه درختان انار و انجیر تواماً كشت شده باشند، تراكم آفت روی انجیر به مراتب شدیدتر از انار است. فعالیت لاروها در زمستان كم و بیش ادامه دارد و معمولاً لاروهای این حشره در تمام طول سال در زیر پوست تنه و شاخه درختان انار و انجیر مشاهده میشوند.

رعایت مراقبت های زراعی و پیشگیری از بروز استرس به درخت، در پیشگیری از فعالیت این شب پره مؤثر می باشد. در صورتی كه آفت به حالت طغیانی درآمده و خسارت زیاد باشد، می توان با شستشوی محل فعالیت لاروها در ناحیه طوقه و تنه اصلی، بوسیله محلول 2 در هزار یك سم فسفره، مثل دیازینون آنرا تحت كنترل درآورد. این محلول سمی روی سایر آفات ناحیه طوقه و ریشه، مثل چوبخوارها و كرم سفید ریشه نیز مفید خواهد بود. به گفته بعضی از همكاران كارشناس، شستشوی محل های فعالیت آفت، با فشار زیاد آب خالص نیز در كنترل آفت مؤثر بوده است.


شته انار :

شته انار با نام علمی Aphis punicae عمومی ترین آفت درختان انار محسوب می گردد و در بعضی از سالها و در باغهای محصور كه شرایط برای رشد و تكثیر آفت فراهم باشد، موجب ریزش غیر طبیعی گلهای اول انار در ابتدای فصل می گردد.

هرچند بعضی از باغداران در سطوحی محدود با استفاده از شته كش اختصاصی پریمور اقدام به كنترل این آفت میكنند، اما با رعایت چند نكته ساده میتوان از خسارت زیاد آن جلوگیری و از مبارزه شیمیایی اجتناب كرد. توصیه میشود پاجوشها ی انار را تا زمان جفت گیر ی و تخمگذاری شته ها ی جنسی در پای درختا ن حفظ نموده و حذف آنها را به بعد از این زمان، كه در شرایط آب و هوایی استان یزد حداكثر پایان آذر ماه میباشد، موكول كرد. همچنین باید از هرس پاجوش ها و نرك های درختان انار در فصل بهار خودداری و زمان حذف آنها را تا اواسط تابستان به تاًخیر انداخت. استقرار كلنی های شته انار روی اینها باعث مصون ماندن بقیه درخت می گردد.


سوسك چوبخوار انار :

سوسك چوبخوار انار با نام علمی Chrysobothris parvipunctata عامل ثانویه و تشدید كننده عارضه سبز خشكی و یا زرد خشكی تنه و سرشاخه های درختان انار می باشد. این حشره، آفت درختان میوه سرد سیری است و برای اولین بار در روی انار توسط مهندس شاكری گزارش گردیده است.

لاروهای آفت به رنگ كرم تا زرد و از تیپ Buprestidae (سرهاونی) میباشند كه اندازه آنها به بیش از 3 سانتیمتر میرسد. حشرات كامل آفت با بالپوشهایی به رنگ قهوه ای و نقاط سفید رنگ فرورفته، حدود اواسط بهار ظاهر میشوند. این سوسكها بسیار فعال بوده و پس از مقداری تغذیه از بافتهای نازك، بر روی شاخه های درختان ضعیف تخمگذاری میكنند. لاروهای آفت در طول تابستان و اوایل پاییز در زیر پوست درخت فعالیت دارند. شاخه ها و تنه های آلوده بتدریج ضعیف تر شده و در صورت آلودگی شدید در فصل تابستان سبز خشك و یا زرد خشك میشوند. این آفت در شرایط عادی توسط حشرات مفید تحت كنترل میباشد. بهترین روش كاهش جمعیت این آفت ، اعمال مدیریت صحیح و رعایت مسائل به زراعی، بویژه رعایت دور آبیاری و بهداشت عمومی باغ میباشد.


سوسك پرچم خوار انار :


این سوسك پس از باز شدن تاج گلهای انار ظاهر شده و از پرچمهای داخل تاج تغذیه میكند. هر دو نوع گل مثمر و غیر مثمر انار مورد هجوم این سوسك میباشد. در بسیاری موارد كلاله انار سالم میماند و علی رغم آسیب به پرچمها انار بارور میشود. آلایش سیاه رنگی كه نتیجه تغذیه سوسك میباشد به شكل گرد سیاه رنگی داخل تاج باقی میماند.

هنوز از میزان خسارت این سوسك آمار مستندی در دست نیست. اكثر حشره كشهای معمولی توان از بین بردن این سوسك را دار میباشند لاكن توصیه ما این است كه با آبیاری به موقع در دوران قبل از باز شدن گلها و پرهیز از آبیاری تا اواخر اردیبهشت و پس از تكمیل گلها و عدم استفاده از كود شیمیایی میتوان این آفت را كنترل كرد.
آبیاری در زمان گل دهی و استفاده از كود ازته در این دوران از عوامل طغیان این سوسك میباشد.




پروانه گلخوار انار :

حشره كامل این آفت، پروانه كوچكی است به رنگ قهوه ای با نوارهای نسبتا عریض سفید رنگ بطول 7 میلیمتر كه عرض بالهای باز آن حدود 13 میلیمتر میرسد. لارو این پروانه در سنین اولیه به رنگ سفید با سر قهوه ای است ولی سنین بالاتر به رنگ قرمز ارغوانی در می آید. طول لاروها به حدود 14 میلیمتر میرسد، لارو این حشره بسیار پر تحرك بوده و بوسیله تار آویزان میشود. فضولات لارو داخل گل انار و درون كانالهایی كه ایجاد میكند دیده میشود. زمان ظهور حشره كامل این آفت با زمان پیدایش گل انار مصادف است. گل انارهای آلوده ریزش میكنند.

میزان آلودگی به این آفت و در سالهای مختلف متفاوت میباشد و گل انارهای غیر مثمر بیشتر آلوده میشوند. در بعضی از انارها دو و بندرت سه لارو سنین مختلف دیده شده است.
جمعیت این آفت در سالهای مختلف و مناطق مختلف یكسان نیست و به نظر میرسد كه این حشره بیش از یك نسل در سال نداشته باشد. زمان ظهور حشرهء كامل در فصل بهار و 15-10 روز زودتر از زمان ظهور شب پره كرم گلوگاه میباشد. این حشره اولین بار توسط مهندس شاكری گزارش و نام پروانه گلخوار انار از سوی ایشان به این آفت اختصاص یافت.


كرم سفید ریشه انار :

كرم سفید ریشه انار با نام علمی Polyphylla ollivieri از آفات مهم ریشه درختان میوه از جمله انار است. این آفت علاوه بر انار ریشه درختان سیب، گلابی، گوجه، گیلاس، پسته و درختان غیر مثمری نظیر نارون، تبریزی و گیاهان زراعی مثل سیب زمینی، خیار، بادمجان و... را مورد حمله قرار میدهد.

لاروهای كرم سفید ریشه با تغذیه از ریشه درختان انار موجب خشك شدن درختان جوان و ضعف درختان مسن میشوند. حشره كامل این لارو سوسكی است نسبتا بزرك به طول 40-25 میلیمتر به رنگ قهوای كه با توده ای از پولكهای سفید صدفی رنگ روی آنرا پوشانده است.

این حشره طول یك نسل را در 3 سال طی می‌كند. در شریط مساعد تغذیه‌ای و خاك می‌تواند یك نسل را در طی دو سال بگذراند. زمستان را به صورت لارو به سر می‌برد و در بهار سال سوم قبل از آنكه وارد مرحله شفیرگی شود یك محفظه گلی برای خود درست می‌كند و در آنجا تبدیل به شفیره می‌شود (در برخی موارد خانه شفیرگی ساخته نمی‌شود). دوره شفیرگی 17 تا 24 روز می‌باشد.حشرات كامل از دهه سوم خردادماه تا دهه سوم مردادماه بسته به شرایط محیطی منطقه ظاهر می‌گردند. اوج خروج معمولاً در تیرماه است. حشرات كامل برای خروج در خاك سوراخهایی ایجاد و خارج می‌شوند. سپس از برگ درختان مثمر و غیرمثمر تغذیه می‌نمایند. تمام فعالیت‌های حیاتی، تغذیه، جفت‌گیری و تخمریزی در غروب و اوایل شب انجام می‌گیرد.

در روز حشرات كامل بدون هیچ فعالیتی در لابه‌لای شاخ و برگ درختان و جاهای امن به سر می‌برند. جفت گیری در اوایل شب و اغلب در روی شاخه‌ها انجام می‌شود. تخمریزی معمولاً چند روز (معمولاً 4 روز) بعد از جفت‌گیری انجام می‌شود. حشره كامل ماده با پاهای جلویی خود زیر خاك رفته و در منطقه‌ای مناسب كه غذای كافی برای لارو سن اول وجود دارد تخم‌ریزی می‌كند. تخم‌ها به صورت انفرادی یا دسته‌های تا شش عددی در عمق صفر تا 12 سانتیمتری خاك گذاشته می‌شود. دوره جنینی یا Incobation period در منطقه كرج و شهریار 30 تا 35 روز است. حشره دارای 3 سن لاروی است. لارو سن اول از مواد هوموسی یا ریشه علفهای هرز و سنین دو و سه لاروی از ریشه درختان تغذیه می‌كنند. لارو در خاكهای مرطوب فعالیت بیشتری دارد. فعالیت این حشره در سطح باغ لكه‌ای است.

بدلیل قدرت زیاد ریشه زنی درختان انار، خشكیدگی مستقیم ناشی از كرم سفید ریشه تنها در مورد نهالهای جوان دیده شده است. اما خسارات غیر مستقیم آفت در اثر ضعیف نمودن درخت و عارضه های ثانویه، از جمله سرمازدگی فراوان است.

روشهای كنترل كرم سفید ریشه نیز مانند بسیاری از آفات دارای دشمنان طبیعی فراوانی است كه آنها را در مراحل مختلف زندگی مورد حمله قرار میدهند. پرندگان، مورچه گان، تعدادی از میكرواورگانیسمهای خاك، زنبورها و بعضی از كنه ها از جمله دشمنان طبیعی این آفت محسوب میشوند.
جمع آوری حشرات كامل در صبح زود با تكان دادن درختان و درختچه های محل استقرار و استراحت شبانه حشرات كامل، جمع آوری حشرات كامل با كمك نور چراغ، جمع آوری لاروهای آفت در هنگام شخم، بویژه در فصل تابستان و پائیز از جمله روشهای موثر در كاهش جمعیت این آفت میباشد.

مبارزه شیمیایی علیه لاروهای آفت صورت میگیرد. در صورتیكه جمعیت آفت زیاد و مبارزه شیمیایی اجتناب ناپذیر باشد، ابتدا باغ را آبیاری نموده و سپس طوقه درختان آلوده را تا روی ریشه های اصلی به شعاع نیم تا یك متر(بسته به كوچكی یا بزرگی درخت) كنار زده و حدود 20 تا 40 لیتر محلول سمی در داخل گودال ایجاد شده ریخته و خاك را به جای خود برگردانید و مجددا آبیاری نمایید. برای این كار باید از سموم مجاز مانند لیندین به نسبت 2 در هزار و یا دیازینون 60% با نسبت یك در هزار استفاده شود. این كار باید در زمانی صورت گیرد كه مراحل رشدی كرمها وجود داشته باشد بهترین زمان از نیمه مرداد تا اواخر شهریور میباشد.


سوسك میوه خوار انار :

سوسكهای میوه خوار، حشرات كوچكی از خانواده Nitidulidae میباشند. این حشرات را سوسكهای شیر خوار یا Sap beetle نیز میگویند. حشرات این خانواده غالبا كوچك با بدنی كشیده یا تخم مرغی هستند. حشرات كامل این گروه علاقه مفرطی به ترشحات شیرین یا شیره میوه جات دارند. بعضی از گونه ها میوه های شیرین و خشك را مورد قرار میدهند. در بین این حشرات سه جنس كه در باغات انار، انجیر و خرما بیشتر یافت میشوند بترتیب Carpophilus، Haptoncus،Urophorus نام دارند كه تصویر آنها در شكل مقابل آورده شده است.

لاروها در هر سه گروه سفید رنگ و كشیده با پاهای سینه ای مشخص و با تحرك نسبتا زیاد میباشند و غالبا در میوه های گندیده و در حالت تخمیر زندگی میكنند. به همین لحاظ حشرات كامل چه در سطح خارجی بدن و چه در دستگاه هاضمه همیشه توده هایی از اسپور، كفك ها، مخمرها و باكتریهای عامل پوسیدگی را با خود حمل میكنند و ضمن تغذیه از عصاره و ترشحات میوه انار عامل پوسیدگی را به داخل میوه میبرند.
سوسكها در داخل میوه تخمگذاری كرده و در نتیجه از یك منفذ كوچك انار لك زده یا سوسكهای فراونی از آن خارج میشوند. هر حشره ماده حدود یك تا دو هزار تخم میگذارد و لاروها همانند حشرات كامل غالبا بصورت گروهی در داخل میوه لهیده مشاهده میشوند.

روشهای كنترل سوسك كارپوفیلوس به جهت عدم توانایی این سوسك در نفوذ به داخل میوه سالم مبتنی بر رعایت بهداشت عمومی و جمع آوری میوه های تركیده و باقیمانده بر روی درخت و كف باغ میباشد. این سوسك تنها از راه شكاف موجود در انار های تركیده به داخل میوه نفوذ كرده و با تخم گذاری و تغذیه از آن اسباب فساد و گندیدگی آنرا فراهم میاورد.


مگس سفید انار :

مگس سفید انار حشره كوچكی است از راسته جوربافان یا Homoptera و از خانواده Aleurodidae با نام علمی Siphoninus granati كه بدلیل كوچكی و شباهت به مگس، اصطلاحا به آن مگس سفید اطلاق میشود.

حشره كامل به طول 1 تا 2 میلیمتر و دارای بالهای سفید چرمی هستند. تخمها بیضی شكل و به رنگ زرد و در سطح زیرین برگها مشاهده میشوند. پوره های سن اول متحرك و پس از چند ساعت حركت، خرطوم خود را در نسج برگ فرو برده و ثابت میشوند. پوره ها با اولین تغییر جلد پاها و شاخكهای خود را از دست میدهند. در عوض شروع به ترشح مواد مومی در سطح و اطراف بدن میكنند. از ویژگیهای بیولوژیك این آفت اطلاعات كافی در دست نیست.

مگس سفید انار آفت اقتصادی باغات انار محسوب نمیشود و این آفت از طریق دشمنان طبیعی كنترل میگردد و نیازی به مبارزه نیست. زنیور پارازیت Trichaporus sp از خانواده Aphelinidae موفق به جمع آوری این مگس از باغات آفت زده انار كن در تهران شده است.


شپشك های انار :

در حال حاضر شپشكهای انار از اهمیت اقتصادی برخوردار نیست و اطلاعات كافی نیز از بیولوژی آنها در اختیار نمیباشد. در اینجا تنها به معرفی چند نمونه از آن اشاره میرود.

1- شپشك آرد آلود انار با نام علمی Pseudococcus citri Ri گاهی روی سرشاخه ها و تنه درختان انار، بخصوص در نواحی شمال ایران دیده میشود. حضور این آفت با ترشح عسلك و دوده در محل همراه است.

2- شپشك روسی انار با نام علمی Ceroplasts rusci L علاوه بر انار روی انجیر و درختان سردسیری دیده شده است. این حشره زمستان را بصورت پوره های سن دو و در روی سرشاخه های جوان درختان میزبان بسر میبرند.
در بهار به محض گرم شدن هوا شروع به رشد میكند و حدود اواسط خرداد به حشره كامل تبدیل میشود. جانور كامل مدور و نیم كروی است كه اطراف بدن آن را هشت صفحه احاطه نموده و در وسط هر صفحه، یك پولك سفید رنگ از ترشحات مومی قرار گرفته و بخوبی آنرا از سایر گونه ها متمایز میكند.

3- شپشك واوی انار یك نوع سپردار با نام علمی Lepidosaphes conchiformis Germ میباشد. كه از شپشك واوی سیب كوچكتر و كشیده تر بوده و به رنگ قهوه ای متمایل به خاكستری مشاهده شده است. راجع به خصوصیات بیولوژیك این آفت اطلاعات دقیق در دسترس نیست.

4- شپشك چینی با نام علمی Ceroplastes sinensis G بیشتر در نواحی شمال ایران دیده شده و از اهمیت اقتصادی چندانی برخوردار نمیباشد.


كنه های انار :

1- كنه قرمز پاكوتاه انار با نام علمی Tenuipalpus punicae مهمترین كنه ی خسارت زا در باغهای انار می باشد. این كنه از شیره برگ و پوست میوه تغذیه و موجب ضخیم شدن و زنگ زدگی برگها میگردد. در صورت حمله شدید، برگ های درختان انار در خارج از فصل ریزش می كنند. تغذیه آفت از پوست میوه هم موجب خشك شدن پوست و پیدایش لكه های قهوه ای سوخته و برنزه شدن پوست میوه انار می گردد. دانه های این میوه ها، كم آب و بیمزه است و به نظر میرسد، این كنه در تركیدگی میوه انار نیز مؤثر باشد.

کنه قرمز پا کوتاه انار منوفاز معرفی شده و غیر از انار میزبان دیگری برای آن ذکر نشده است . T.punicae فقط روی انار و T.granati فقط روی مو فعالیت دارد . ولی در خوزستان این کنه بر روی انجیر نیز مشاهده شده است . و این احتمال وجود دارد که بالا رفتن تراکم جمعیت آن در فصول گرم سال ، این کنه توسط باد بر روی درختان انجیر منتقل گردیده و روی برگهای این درخت مشاهده شده است . لذا وجود آن روی درختان انجیر و سایر درختان تصادفی بوده و تغذیه ای روی آنها ندارد .

رنگ کنه بالغ زنده نارنجی روشن تا قرمز و پس از بلوغ و تغذیه ، لکه های سیاه رنگ در طرفین جانبی بدن آن ظاهر می شود .
تخمها به رنگ قرمز خونی، بیضوی کشیده ، تقریباً به طول 125 و عرض 54 میکرون اند.
لارو دارای 3 جفت پا به رنگ قرمز روشن و به شکل بیضوی است. اپیستوزوما باریکتر از پودوزوما و به طول حدود 142 و عرض 108 میکرون می باشد . اولین و دومین جفت موهای پودوزومایی نخی شکل و سومین جفت بسیار بلند و کشیده و کنگره دار می باشد . موهای پشتی – مرکزی و اولین جفت موهای پشتی کناری ریز و یک دست می باشد . موی شانه ای و موهای پشتی – کناری ( 2 ، 3 ، 4 ،6 ) دندانه دار و تقریباً به یک اندازه و پنجمین موی پشتی – کناری تاژک مانند می باشد.
پوره سن یک دارای 4 جفت پا ، نسبتاً بزرگتر از لارو ، به طول 187 و عرض 140 میکرون می باشد . دارای نقوشی عرضی و موازی روی قسمت پوئوزوما بوده و از نظر رنگ تیره تر از لارو می باشد . شکل بدن بیضی پهن ، اپیستوزوما باریکتر از پودوزوما ، اولین و دومین موی پودوزومایی کوچک و ریز و سومین مو بسیار کشیده و کنگره دار می باشد . موهای پشتی – میانی و اولین موی پشتی – کناری ریز و سوزنی شکل و موهای شانه ای و دومین و ششمین موی کناری - پشتی تقریباً به یک اندازه ولی کوتاهتر از موهای 3 و 4 می باشد . موی 5 تاژک مانند و شلاقی شکل می باشد .
پوره سن دو بیضوی و پهن ، قسمت اپیستوزوما باریکتر از پودوزوما ، به طول 253 و عرض 173 میکرون می باشد . قسمت پشتی دارای نقوش عرضی و قسمت میانی دارای نقوش طولی در قسمت انتها می باشد .

شدت خسارت این کنه بستگی به درجه حرارت و ارتفاع منطقه داشته و هرچه ارتفاع کمتر باشد مقدار جمعیت و میزان خسارت افزایش پیدا می کند . در باغاتی که در ارتفاع 1000 متری از سطح دریا قرار دارند ، میزان خسارت به مراتب شدیدتر از باغات کوهپایه و ارتفاعات می باشد .
علائم خسارت این کنه در اوایل فصل چندان محسوس نیست ، زمانی که هوا رو به گرمی می گذارد ، علائم ابتدایی به صورت نقاط رنگ پریده در روی برگ درختان انار ظاهر می گردند و به تدریج با افزایش تراکم جمعیت کنه ها ، حالت خشکیدگی بروز نموده و به تدریج برگها شروع به ریزش می نمایند . در بعضی از مواقع شدت خسارت آنقدر زیاد می باشد که برگها حتی قبل از شهریور ماه ریزش نموده و درختان بدون برگ می شوند و میوه ها به صورت خشکیده و نارس در روی سرشاخه های بدون برگ مشاهده می شود . در اواسط تابستان که جمعیت کنه در سرشاخه های درخت و روی برگها زیاد می گردد ، از فاصله قرمز رنگی در محل تجمع کنه ها دیده می شود .
پوست میوه ها در اثر تغذیه ، در ابتدا حالت پریدگی پیدا می کند و در نهایت به رنگ قهوه ای و خشکیده در می آید و پس از مدتی بطور کلی آب میوه خشک شده و میوه ها کاملاً هسته ای و غیرقابل استفاده می شوند . خسارت این کنه گاهی مواقع نیز باعث ترک خوردگی میوه می گردد . از نظر حساسیت ارقام نیز هرچه رقم دارای پوست نازکتری باشد ، بیشتر مورد حمله این آفت قرار می گیرد . این کنه روی سطح زیرین برگهای گیاهان میزبان فعالیت داشته و آنها را به رنگ نقره ای و سپس زنگ زده در می آورد .

زندگی این کنه در شرایط آزمایشگاهی در سه دمای ثابت 1 + 25 ، 1 + 30 و 1 + 35 درجه سانتیگراد ، 12 ساعت روشنایی و 5 + 60 درصد رطوبت نسبی با استفاده از روش تک برگی روی شاخه های کوچک انار به طول تقریبی 15 سانتیمتر مطالعه شده است . کنه های ماده در آزمایشگاه نیز مانند طبیعت تخمهای خود را به صورت انفرادی در امتداد رگبرگها و روی شاخه ها در محل اتصال دمبرگ به شاخه قرار می دهند . تعداد تخم های گذاشته شده در دماهای مختلف بین 6 تا 26 عدد دیده شده است .
پراکنش کنه قرمز پا کوتاه انار از طریق درخت صورت می گیرد که به علت کاشتن درختان انار در فواصل نزدیک به یکدیگر و تماس شاخ و برگهای آنها با یکدیگر این امر به سهولت انجام می گیرد . البته انتشار آن توسط باد هم امکان پذیر است .

معمولاً در باغهایی كه از سموم شیمیایی دور بوده اند، خسارت كنه انار بسیار ناچیز بوده و نیازی به مبارزه ندارد. آبیاری منظم و جلوگیری از كاهش شدید رطوبت نسبی باغ، با حفظ یك پوشش نرم از علفهای هرز در كف باغ، نیز در كنترل این جانور مؤثر است. بر اساس یك تجربه عملی محلول پاشی درختان آلوده با محلول 0.25 در هزار مایع شوینده ریكا در كنترل آفت مؤثر بوده است.

از مهمترین عوامل موثر در کاهش جمعیت این کنه ، وجود شکارگرهای فراوان از حشرات و کنه ها در فون باغات انار است . باغات انار تقریباً یک میکروکلیمای دست نخورده می باشند و به علت اینکه کمتر عملیات مبارزه شیمیایی در آنها صورت می گیرد ، فون بسیار قوی از انواع بند پایان مفید را دارا می باشد که تعدادی از مهمترین آنها کنه های زیر هستند :
Neophllobius sp از خانواده Camerobiidae
Molothognathus sp از خانواده Camerobiidae
Euseius libanesi از خانواده Phytoseiidae
Typhlodromus sp از خانواده Phytoseiidae

در ضمن پاشیدن روغن معدنی به جای سموم اثرات مطلوبی در كاهش جمعیت كنه داشته، كه در 2 مرحله یكی اوائل اسفند به نسبت 3 درصد و دیگری اوایل خرداد به نسبت 2 درصد توصیه شده است
در شرائط حاد میتوان یكی از تركیبات كنه كش نظیر كلتان به نسبت 2 در هزار را بكار برد. در صورت وجود شته و كنه بصورت توام استفاده از متاسیستوكس به نسبت 1 در هزار استفاده شود.

2- كنه پیچاننده برگ انار با نام علمی Eriophyes granati اولین بار از استان سیستان و بلوچستان گزارش شد. رنگ این كنه در حالت طبیعی زرد و منشاء پیداش آن ایتالیا میباشد. این كنه باعث برگرداندن لبه برگ انار و پیچش آن و در نهایت در اثر آلودگی برگ بصورت لوله در میاید. این خسارت سبب ایجاد رطوبت كافی و محافظت از آفت در مقابل حرارت و باد میشود. در صورتیكه آلودگی شدید باشد تمام برگهای جوان كج و بهم پیچیده میشوند. ریزش برگهای آفت زده، میوه نارس با دانه های خشك و پوسیده ار نتایج فعالیت این نوع كنه میباشد.

این كنه اولین بار از زاهدان، كله گان ناهوك و سینوگان سواران در استان سیستان و بلوچستان گزارش شده است. علائم خسارت در تمام مناطق مورد بررسی تقریبا یكسان و خسارت آفت بصورت تا شدن لبه برگها در این مناطق مشهود بوده است. گستردگی این كنه تمام مناطق مدیترانه ای، گرمسیری و نیمه گرمسیری گزارش شده است.

3- كنه شرقی مركبات با نام علمی Eutetranychus orientalis Klein از خانواده Tetranychidae اولین بار در اهواز و از روی درختان انار جمع آوری شده است. خسارات این كنه در روی انار در مقایسه با كنه پا كوتاه انار جزئی میباشد. این گونه یكی از آفات مهم انواع مركبات در خوزستان است، و علاوه بر انار و مركبات، بر روی تعدادی از درختان میوه، گلهای زینتی و درختان غیر مثمر مشاهده شده است. برای مبارزه با این آفت ضرورتی به استفاده از سموم شیمیایی نبوده و وجود فون قوی از كفشدوزكها در شرائط طبیعی رافع این مشكل میباشد.

4- كنه ثانویه زنگار مركبات با نام علمی Brevipalpus lewisi Mego یكی از انواع كنه بوده كه به شكل موردی خسارت آن گزارش شده است و زنگ زدگی و خشكیدگی پوست انار را نتیجه فعالیت این آفت میباشد. این كنه بیشتر اواسط تابستان قابل رویت است. اولین آثار خسارت آن روی انار در نزدیكی های دم میوه میباشد. خسارت، یصورت قهو ای شدن پوست از ناحیه دم میوه شروع و به سمت گلوگاه گسترش میابد. قهو ای شدن میوه پس از چندی با تركهای ظریف و متعدد در سطح پوست همراه است و نهایت تمام سطح میوه حالت چوب پنبه ای پیدا میكند.


در پایان با ذكر این مهم كه باغات انار ایران به جهت مصون ماندن از سمپاشی از ظرفیت فراوان اقتصادی برای تولید طبیعی و ارگانیك برخوردار میباشد. حفظ این مزیت از مسئولیتهای ملی مدیران و فعالین این بخش میباشد. توصیه اكید ما به پرهیز از مبارزه شیمیایی با آفات باغات انار میباشد. مبارزه طبیعی با آفات همواره نتایج سودمند و پایداری را بدنبال خواهد داشت پس با مدیریت صحیح پاسدار این میراث گرانسنگ باشید.

مراجع :
1- آفات و بیماریهای انار تالیف م. شاكری
2- اصول فنی مدیریت باغ انار م. شاكری



آخرین ویرایش: - -

 
شنبه 16 مهر 1390 03:45 ب.ظ
ممنون که اومدی وبم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.