تبلیغات
تکنولوژی باغبانی - گیلاس

گیلاس

دوشنبه 24 آبان 1389 08:47 ب.ظ

نویسنده : مهندس علی گل محمدی
               

درخت گیلاس و آلبالو :

گیلاس درختی است هسته دار با گل های خود عقیم و تنها نژاد گیلاس     خود بارور گیلاس  استلامی باشد  ولی درخت آلبالو کاملاً  خود بارور  می باشد . از دورگ گیری بین گیلاس و آلبالو میوه ای به نام آلبالوگیلاس (آلبالو ژاپنی) به دست می آید.

طعم آن آلبالو و زمان رسیدن محصول آن پس از گیلاس و قبل از آلبالو   می باشد اندازه میوه درشت تر از آلبالو و کوچک تر از گیلاس می باشد

دید کلی در مورد گیلاس

نام علمی گیلاس Cerasus avium می‌باشد از جنس Cerasus و از تیره Rosaceaeاست. درخت گیلاس بدون خار و دارای میوه گوشت‌دار و محتوی یک هسته است. دارای گونه‌های متعدد و در تمام ایران پراکنده می باشد. از گیلاس علاوه بر مصرف به عنوان میوه خام ، مربا و کمپوت ساخته می‌شود. برگ آن به صورت دم کرده برای درمان بیماری کلیه و کبد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اصل و قدمت گیلاس

این گیاه احتمالا از منطقه‌ای بین دریای سیاه و دریای خزر منشا گرفته است. ولی به نظر می‌رسد که در زمانهای قدیم آن را به اروپا برده باشند. بیشتر ارقام کشت شده آن در سرتاسر دنیا از اروپا منشا گرفته‌اند، ولی تعدادی از ارقام مهم ، در مناطق گیلاس خیز محلی انتخاب یا اصلاح گردیده‌اند.

گردیده‌اند.

اطلاعات گیاه شناسی گیلاس

گلها به رنگ سفید یا به رنگ سرخ ، معمولا با دمگل فرعی ، منفرد یا گروهی یا خوشه‌ای ، لوله گل فنجانی شکل یا لوله‌ای و گلها بدون دمگل ، خامه شیاردار ، کلاله چال‌دار ، تخمدان معمولا بدون کرک ، هسته صاف یا شیاردار و سوراخ سوراخ.

گلهای گیلاس

گلهای گیلاس در دستجات غیر مختلط 2 تا 4 تایی به صورت جانبی روی اسپورهای کوتاه یا نزدیک به قاعده شاخه‌های طویل‌تر تشکیل می‌شود. در گیلاس گلها فقط روی جوانه‌هایی که در آنها برگهای همراه نسبتا زودتر در تابستان باز می‌شوند، بوجود می‌آید. گل معمولا دارای یک مادگی هستند، ولی بعد از تابستانهای خیلی داغ ممکن است دو مادگی در هر گل تشکیل شود، که منجر به بوجود آمدن میوه‌های دو تایی می‌شود که یک وضعیت نامطلوبی را بوجود می‌آورد.

آب و هوای مطلوب درخت گیلاس

سطح پراکندگی و انتشار این درخت خیلی وسیع است یعنی در آب و هوای گرم معتدل و سرد معتدل سبز شده و محصول کافی می دهد. مع هذا بهترین هوا برای زندگی این درخت نقاط معتدل سرد مانند نواحی کوهستانی می‌باشد با توجه به اینکه گیلاس در مقابل پوسیدگی قهوه‌ای ، حساس می‌باشد، بایستی در جایی که آب و هوا برای توسعه این بیماری ، خیلی سرد یا خیلی خشک می‌باشد کشت گردد. در مناطقی که دارای بارانهای زمستانه خوب و تابستانهای خشک و خنک هستند ایده‌آل می‌باشند.

خاک مرغوب درخت گیلاس

درخت گیلاس در هر نوع زمین روئیده و رشد کافی می‌نماید. فقط از زمینهای رسی مرطوب و یا خیلی خشک گریزان هستند. درخت گیلاس را در هر جهت می‌کارند ولی در فرمهای پهن از کشت آن رو به جنوب یعنی نقاطی که در مقابل آفتاب قرار می‌گیرد باید خودداری نمود.

 رسیدن گیلاس

افزایش مواد جامد قابل حل (قندها) و افزایش رنگ میوه به عنوان بهترین شاخص رسیدگی مورد توجه قرار گرفته است، ولی شواهد اخیرا نشان می‌دهد که نیروی لازم برای جدا کردن میوه از درخت ممکن است بهتر باشد. وقتی میوه می‌رسد اتصال بین شاخه میوه سست شده و نیروی کاهش یافته لازم برای جدا کردن میوه از درخت را می‌توان اندازه‌گیری کرده و به عنوان شاخص رسیدگی بکار برد.  

تکثیر گیلاس

معمولا درخت گیلاس را بوسیله بذر و پیوند ازدیاد می‌نمایند برای پیوند گیلاس بهترین پایه محلب C.mahleb است که آن را آلبالو تلخه می‌نامند.

اصل و قدمت گیلاس

این گیاه احتمالا از منطقه‌ای بین دریای سیاه و دریای خزر منشا گرفته است. ولی به نظر می‌رسد که در زمانهای قدیم آن را به اروپا برده باشند. بیشتر ارقام کشت شده آن در سرتاسر دنیا از اروپا منشا گرفته‌اند، ولی تعدادی از ارقام مهم ، در مناطق گیلاس خیز محلی انتخاب یا اصلاح گردیده‌اند.

اطلاعات گیاه شناسی گیلاس

گلها به رنگ سفید یا به رنگ سرخ ، معمولا با دمگل فرعی ، منفرد یا گروهی یا خوشه‌ای ، لوله گل فنجانی شکل یا لوله‌ای و گلها بدون دمگل ، خامه شیاردار ، کلاله چال‌دار ، تخمدان معمولا بدون کرک ، هسته صاف یا شیاردار و سوراخ سوراخ.

 

 

گلهای گیلاس

 در دستجات غیر مختلط 2 تا 4 تایی به صورت جانبی روی اسپورهای کوتاه یا نزدیک به قاعده شاخه‌های طویل‌تر تشکیل می‌شود. در گیلاس گلها فقط روی جوانه‌هایی که در آنها برگهای همراه نسبتا زودتر در تابستان باز می‌شوند، بوجود می‌آید. گل معمولا دارای یک مادگی هستند، ولی بعد از تابستانهای خیلی داغ ممکن است دو مادگی در هر گل تشکیل شود، که منجر به بوجود آمدن میوه‌های دو تایی می‌شود که یک وضعیت نامطلوبی را بوجود می‌آورد.

 

 

پایه های گیلاس و آلبالو :

  پایه محالب  یا آلبالو تلخه (برای خاکهای شنی و سنگلاخی)

  پایه  مازارد (برای خاک های رسی و مرطوب)

  پایه کلت  colt( برای تولید گیلاس و آلبالو پاکوتاه )

 

    نکته :

پیوند گیلاس روی آلبالو به دلیل عدم تطابق رشد قطری پایه و پیوندک توصیه نمی شود .

 

 

 

پیوند

برای پیوند گیلاس از پیوند شکمی ، شکافی و پیوند انگلیسی استفاده می‌نمایند ولی پیوند شکمی از سایر انواع پیوند‌ها بسیار معمول است. برای پیوند شکمی باید در اوایل شهریور اقدام نمود. مخصوصا اگر پایه از بذر عمل آمده باشد و یا آلبالو تلخه باشد، باید یک ماه دیرتر یعنی در مهر ماه باید اقدام به این امر نمود. در پاره‌ای از انواع گیلاسهای خارجی باید همیشه و حتما نزدیک سطح زمین یعنی 10 تا 15 سانتیمتری پیوند نمود. راجع به پیوند انگلیسی این نکته قابل توجه است که هر گاه عمل پیوند از اواخر شهریور تا اواسط مهر ماه انجام بگیرد بهترین نتیجه را می‌دهد.

هرس درختان گیلاس و آلبالو:

امروزه برای گیلاس فرمهای كروی نیمه پاكوتاه و فرم پاكوتاه برای آلبالو توصیه می شود. درختان گیلاس را تقریباً شبیه سیب هرس می كنند وعملیات سربرداری از 60 تا 80 سانتیمتری سطح خاك انجام می گیرد. در هرس اولیه گیاه بهتر است شاخه اصلی از نقاط مختلف تنه با فواصل حدود 30 سانتیمتر در جهات مختلف

از آنجا كه شاخه های گیلاس دارای شكنندگی زیادی می باشند لازم است هنگام شكل و فرم دهی شاخه های اصلی زوایای واقعی خود را یافته و از بسته بودن زاویه آنها جلوگیری شود.

به طور كلی هرس زمستانه در درختان گیلاس پس از چند سال فقط به منظور حفظ فرم و ایجاد شرایط مناسب برای ورود جریان هوا ونور می باشد . شاخه های افقی و خیلی قوی را بایستی كوتاه نمود و شاخه های اضافی داخل تاج را حذف نمود. در فرم های جامی بوته ای بادبزنی ، بادبزنی جامی لازم است شاخه های خیلی طویل را كوتاه كرد ومركز درخت را از شاخه های اضافی خالی نمود .

 

 

 

رسیدن میوه

افزایش مواد جامد قابل حل (قندها) و افزایش رنگ میوه به عنوان بهترین شاخص رسیدگی مورد توجه قرار گرفته است، ولی شواهد اخیرا نشان می‌دهد که نیروی لازم برای جدا کردن میوه از درخت ممکن است بهتر باشد. وقتی میوه می‌رسد اتصال بین شاخه میوه سست شده و نیروی کاهش یافته لازم برای جدا کردن میوه از درخت را می‌توان اندازه‌گیری کرده و به عنوان شاخص رسیدگی بکار برد.

 

 

ارزیابی مقاومت ارقام گیلاس نسبت به باکتری Pseudomonas syringae

عامل بیماری شانکر درختان میوه هسته دار

 

بیماری شانکر باکتریایی درختان میوه هسته دار در تمامی مناطق اصلی پرورش درختان میوه در دنیا شیوع داشته و یکی از مهمترین بیماریهای این درختان از جمله گیلاس می باشد. چون ارقام مختلف گیلاس نسبت به بیماری شانکر باکتریایی حساسیت متفاوتی دارند، استفاده از ارقام مقاوم به این بیماری راهکار مناسبی برای کنترل آن است. بیماریزایی Pseudomonas syringae pv. syringae (Pss) از کلکسیون آزمایشگاه باکتری شناسی بخش بیمارهای گیاهی موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی جدا شده از درختان گیلاس استان تهران دوباره اثبات گردید. در این بررسی تعداد 21 رقم گیلاس پیوند شده روی پایه آلبالو تلخ (Pronus mahaleb.) شامل هیبرید شماره 1 کرج، شعاع السلطنه، سیاه مشهد، سیاه دانشکده، همدان، بلامارکاد پیش رس ایتالیا، شبستر، حاج یوسفی، ناپلئون، لامبرت، بلادی باربون، قرمز رضاییه، مشهد، زرد دانشکده، اراک، قرمز باغ نو، ابرده، میکرز، دیررس ایتالیا، رودچون و قزوین استفاده شد. برای بررسی مقاومت این ارقام سوسپانسیون باکتری مورد نظر به آنها تزریق و پس از نگهداری در شرایط گلخانه و هوای آزاد نتایج مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد که ارقام گیلاس از نظر حساسیت به شانکر باکتریایی اختلاف معنی دار داشته و ارقام شعاع السلطنه، سیاه مشهد، بلامارکاد پیش رس، شبستر، حاج یوسفی، ناپلئون، دیررس ایتالیا، رودچون و قزوین مقاومت بالاتری نشان دادند. ارقام هیبرید شماره یک کرج، سیاه دانشکده، همدان، لامبرت، قرمز رضاییه، مشهد، زرد دانشکده، اراک، ابرده و میکرز به عنوان نیمه حساس و ارقام بلادی باربون و قرمز باغ نو به عنوان حساس ارزیابی شدند. هیچکدام از ارقام گیلاس مقاومت کامل نشان ندادند.

 کنترل مگس گیلاس با استفاده از تله های زردمونی

مگس گیلاس ‏(Rhagoletis cerasi)‏ آفات مهم گیلاس و آلبالو در نقاط مختلف کشور می باشد حشرات کامل این آفت تخمهای خود را در داخل میوه گیلاس یا آلبالو که تازه آبدار شده است قرار می دهند و میوه های آفت زده در محل فعالیت لارو کدر و کمی فرورفته است با توجه به ارزش زیاد این محصول کشاورزان ناگزیر باغهای گیلاس را گاهی تا چهار نوبت سمپاشی می کنند که عواقب بهداشتی آن در خور توجه است. در بعضی از کشورهای پیشرفته جهان برای اجتناب از عواقب نامطلوب مبارزه شیمیایی از روشهای دیگر مبارزه از جمله جمع آوری حشرات کامل بوسیله تله های چسبدار رنگی و فرمونی استفاده می شود. این طرح در باغ 140 هکتاری دانشکده کشاورزی کرج به مرحله اجرا درآمد و در سال اول در غالب یک طرح کاملا تصادفی ارتفاع نصب تله های چسبدار و همچنین رنگ آنها مورد مقایسه قرار گرفت که نتیجه آن مشخص کرد رنگ زرد بیشترین شکار را در این نوع تله ها نسبت به رنگهای دیگردارد و همچنین ارتفاع 5/1 متر جهت نصب تله با توجه به اینکه مگس گیلاس علاقه چندانی به پرواز به نقاط مرتفع درختان ندارند بیشتر می تواند در شکار آْن موثر باشد. در سال بعد از فرمون‏Pheromone dispenser rhagoletis cerasi (Rc 106 A)‏ جهت شکار حشرات کامل مگس گیلاس استفاده شد و در غالب یک طرح کاملا تصادفی تیمارهای زیر مورد مقایسه قرار گرفت: 1) تعداد 8 عدد تله زرد رنگ به همراه یک عدد فرمون. 2) تعداد 10 عدد تله زرد رنگ به ابعاد 310 سانتیمتر. 3)تعداد 8 عدد تله زرد رنگ به ابعاد 520 سانتیمتر .4) تیمار شاهد. در زمان برداشت میوه گیلاس با نمونه برداری از آن بصورت تصادفی درصد خسارت مگس گیلاس در تیمارهای مختلفت مورد مقایسه قرار گرفت و مشخص گردید تیمار 8 عدد تله زرد رنگ به همراه یک عدد فرمون کمترین خسارت را در مقایسه با تیمارهای دیگر داراء بوده است همچنین آمار مربوط به تعداد شکار حشره کامل مگس گیلاس توسط تله ها نشان میدهد که بیشترین تعداد شکار و همچنین اوج پرواز این حشره در نیمه دوم اردیبهشت ماه و دهه اول تیرماه می باشد.

 




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -